Dawno, dawno temu, gdy Lipiany dopiero uczyły się swojego imienia, mieszkańcy postanowili ocalić od zapomnienia wszystko, co wiedzieli o swoim miasteczku. Nie spisali tego w jednej księdze — bali się, że ogień, woda albo zwykła nieuwaga zgubi całą pamięć naraz. Podzielili więc opowieści na pięć części i powierzyli je pięciu strażnikom: strażnikowi ksiąg, który strzegł liter; piwowarowi, który liczył wszystko na beczki i kroki; rybakowi, który znał pieśni wody; kowalowi, który pamięć wykuwał w rytmie; oraz strażnikowi jeziora, który czuwał nad ciszą.
Każdy strażnik dostał fragment mapy. Nie była to mapa do złota ani do skarbów — prowadziła do czegoś cenniejszego: do opowieści, które przetrwają tylko wtedy, gdy ktoś będzie chciał je poznawać, układać i przekazywać dalej.
Pewnej nocy wiatr zerwał się z jeziora, wpadł do miasta i rozsypał mapę. Znaki pomieszały się, a strażnicy rozeszli się w różne strony. Jedni usłyszeli wezwanie od strony ksiąg, inni — od strony wody. Dlatego dziś cztery drużyny ruszają w dwie przeciwne strony, a każda musi zebrać po pięć fragmentów, złożyć mapę i odczytać, co naprawdę jest skarbem Lipian.
Gdy wiatr rozsypał słowa stare, / ktoś zgubił mapę, ktoś zgubił wiarę. / Idźcie tam, gdzie księga czeka — / tam pierwszy ślad znajdzie człowieka. / Od słowa wiedzie szlak do wody, / przez rytm, zagadki i przygody. / Pięć części zbierzcie, złóżcie zgodnie, / niech pamięć miasta znów zapłonie.